free web stats

Lectuur

Al-Nakba

 

 

Al-Nakba (: النكبة – ‘de ramp’ of ‘de catastrofe’) is de naam die de Arabische bevolking van het toenmalige mandaatgebied Palestina gaf aan de voor hen negatieve afloop van de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948. Na jaren van onlusten tussen de Arabische en de Joodse bevolking van Palestina besloot de Britse regering de toekomst van Palestina voor te leggen aan de Verenigde Naties. Deze bevalen op 29 november 1947 met resolutie 181de opdeling aan van het land in een Arabische en een Joodse staat. Deze resolutie werd door de Arabische bevolking afgewezen. Omdat Groot-Brittannië had aangekondigd in 1948 te vertrekken en er geen overeenstemming over de toekomst van Palestina bestond, brak een burgeroorlog uit tussen beide groepen, waarbij tot mei 1948 een kwart miljoen Arabische Palestijnen wegvluchtten voor het geweld of werden verdreven door Joodse milities.  15 mei 1948 het mandaat over Palestina beëindigden, riep de Joodse leiding de staat Israël uit en trokken gelijktijdig legers van de Arabische buurlanden het gebied binnen om de Arabische bevolking te steunen in de strijd tegen de Joden. Na de wapenstilstand waren driekwart miljoen Palestijnen vluchteling geworden, verdreven door Joodse troepen of gevlucht voor het geweld. Van de 850.000 Arabieren die binnen de grenzen van de aangewezen Joodse staat woonden, konden 160.000 in het gebied blijven. Meer dan 400 Arabische stadjes en dorpen waarvan de bevolking verdreven of gevlucht was, werden door Israël verwoest. De vluchtelingen kwamen terecht in de omliggende landen, waar ze gehuisvest werden in vluchtelingenkampen. De Israëlische regering nam na de oorlog wetten aan waarmee het de Palestijnse vluchtelingen onmogelijk werd gemaakt terug te keren, en waarmee al hun achtergebleven bezittingen werden geconfisqueerd. Hiermee ontstond het Palestijnse vluchtelingenprobleem. In resolutie 194 riepen de VN de strijdende partijen op tot repatriëring en schadeloosstelling van de vluchtelingen. De Arabische landen wezen de resolutie af; Israël aanvaardde de resolutie, maar voerde deze slechts zeer ten dele uit. De (Palestijnse) Arabieren duiden deze periode of ook wel de oprichtingsdag van de Israëlische staat zelf, aan als al-Nakba.

meer……

 

Ghassan Kanafani “Het Land van de sinaasappels”

Ghassan Kanafani in: “Het Land van de Sad Orange” Ghassan Kanafani werd geboren in Akka Palestina in 1936 en stierf als gevolg van een Israëlische bom aan zijn auto op 8  Juli 1972. Zijn Deense vrouw Annie, beschreef de geval zeggen: “… We worden gebruikt om samen te gaan winkelen elke zaterdag ochtend, op die dag vergezelde hij zijn nichtje Lamees. Een paar minuten nadat ze vertrokken, hoorde ik het geluid van een enorme explosie. Ik liep, maar zag alleen remanentie van onze kleine auto ontplofte. Lamees was een paar meter afstand van de plek, maar ik kon het niet vinden Ghassan. Ik hoopte te vinden hem gewond, maar ik heb alleen gevonden zijn linkerbeen. Ik was er kapot van, en onze zoon Fayez, begonnen kloppen met zijn hoofd tegen de muur. Little Layla aan het huilen was: Baba Baba … … Ik verzamelde zijn overblijfselen, de Beiruti bracht hem naar zijn laatste rustplaats op de Shuhada Kerkhof waar hij hem begraven naast Lamees die van hem hielden en stierf met ” 1 Kanafani is een vooraanstaande literaire figuur in de Arabische literatuur en over de hele wereld. Zijn werken werden vertaald naar vele verschillende talen. Tijdens zijn korte leven heeft hij verrijkt de Arabische bibliotheek met waardevolle collectie van publicaties, variërend van roman kort verhaal op literaire en politieke essays onderzoeken. “Het Land van de Sad Orange” is een van zijn vroege verhalen die schildert de invloed van de uitzetting op de Palestijnen toen de Israëlische troepen namen hun land in 1948. In dit verhaal Kanafani de artistieke realiteit vermengt met de historische een. Hoewel het verhaal vertelt van de lijden van een middenklasse gezin, het staat als een voorbeeld van de duizenden ontheemden gezinnen die te lijden had in de vernedering van het verlaten van hun land en leven armoede, naar aanleiding van de ramp die 1948 overkwam de Palestijnen na de nederlaag van de Arabische legers en de oprichting van de staat Israël N. Habi

 

Toen we van links naar Java Akka, ik voelde geen pijn, het was alsof ik uit een stad naar de andere voor een vakantie. Voor enkele dagen, niets pijnlijks is gebeurd, ik was blij, omdat deze zet gaf me een heerlijk uitje van school … dingen begonnen om te kijken anders wanneer Akka werd aangevallen (door de Israëlische troepen). Die nacht was zwaar voor jou en mij. De vrouwen aan het bidden waren, mannen waren bitter en stil. Jij en ik en alle kinderen van onze leeftijd niet begreep wat er gaande was … Maar die nacht zijn we begonnen met het verzamelen verhaal de draden van de. Toen de Israëlische soldaten links, na dreigend en vloeken, een grote Van stopte voor ons huis, en paar dingen (voornamelijk bedden en dekens) werden gegooid hier en daar. Ik stond met mijn rug tegen de muur van het oude huis, toen ik je moeder zag stijgen tot het busje, dan is uw tante, dan alle andere kleintjes. Je vader pakte je op en gooide je over de meubels, op dezelfde manier, hij tilde me over zijn hoofd en gooide me in de ijzeren kist op de top van het busje. Er was je broer Riad zitten in stilte. Voordat omdat ik zelf goed geregeld, de auto in beweging kwam en begon te weinig Akka fade bij beetje buiten het escalerende zigzag weg die heeft geleid tot een plek genaamd “Ra’ss-Ennakoura. Het weer was enigszins bewolkt, een vleugje koude gekoeld mijn lichaam, was Riad zat rustig brengen zijn benen omhoog, over de bovenkant van de doos, bedrijf met zijn rug naar het meubilair en staarde naar de hemel. Ik zat stil, terwijl ik mijn knieën door mijn armen en legde mijn kin tussen mijn benen … Overal langs de weg waren er citrusboomgaarden. Een gevoel van vrees en angst verspreidden zich over iedereen … De auto is montage met moeite over de natte bodem, en van een afstand, we hoorden het geluid van geweerschoten als afscheid ons begroet, Wanneer “Ra’ss-Ennkoura” verschenen, De auto stopte … de vrouw naar beneden kwam uit de bezittingen en ging naar een boer die zat gehurkt in de voorkant van een korf van sinaasappelen … Ze droeg de sinaasappelen, hoorden we ze toch klagen. Op dat moment realiseerde ik me dat oranje is iets kostbaars … en deze mooie, grote sinaasappelen zijn iets dierbaar onze harten. De vrouwen kochten de sinaasappels en ging terug naar de auto en dan je vader verliet zijn plaats, die was aan de zijde van de bestuurder, en strekte zijn arm uit, nam een sinaasappel, staarde hij zwijgend op, toen barstte hij uit te huilen als een klein kind miserabele . In Ra’ss-Ennakoura, onze auto stopte naast vele andere auto’s. De mannen begonnen te doen van hun pistool machines aan de politieagenten die waren er om die reden. Toen wij aan de beurt kwam, was de tafel vol met handpistolen en automatische machines, en ik zag de lange lijn van de grote auto’s mogen Libanon verlaten van het land verre van oranje … Ik begon te wenen in een luide scherpe manier … je moeder was nog op zoek in stilte naar de sinaasappelen … In de ogen van je vader waren de reflectie van de sinaasappelbomen hij had achtergelaten voor de Israëli’s … alle schone sinaasappelbomen geplant had hij een door een schitterde in zijn gezicht. Hij faalde tot officier stoppen met de tranen die gevuld zijn ogen, toen de politie geconfronteerd met het hoofd. Toen we Saida bereikt, in de namiddag, werden we vluchtelingen .. . . . . . . . De weg geabsorbeerd behoren wij tot vele andere dingen. Je vader werd plotseling ouder dan voorheen, hij keek alsof hij niet slapen voor een lange tijd. Stond hij tussen de spullen die werden gegooid over de kant van de weg. Ik wist dat als ik zou zeggen zeggen elk woord dat hij barst in mijn gezicht: “Damn je vader … Verdomme …. Deze twee waren duidelijk zweert op zijn gezicht. Zelfs ik, die is opgegroeid in een katholiek conservatieve school, op dat moment getwijfeld dat deze God wil zijn mensen gelukkig. Ik twijfelde dat deze God kunt horen en zien alles … Alle gekleurde foto’s die laten zien God houdt van de kinderen en een glimlach voor hen zag eruit als een leugen ligt oa gemaakt door mensen die conservatieve scholen te bouwen ten behoeve van de extra kosten in rekening brengen. Ik was ervan overtuigd dat de God, wisten we in Palestina, liet haar zo goed en Hij is een vluchteling ergens in deze wereld, en dat Hij niet in staat is zijn eigen problemen oplossen, en wij, de vluchtelingen, die zitten op het voetpad van de de weg, wachten op een nieuwe bestemming te vinden ons een oplossing. Wij waren verantwoordelijk voor het vinden onszelf een oplossing … wij waren verantwoordelijk voor het vinden van een dak boven ons hoofd. De pijn begon te slaan jongen het hoofd van de naïeve jonge. Nacht afschuwelijk was, en de donkere begon te vallen, beetje bij beetje, ik was bang … ik denk dat ik ga naar de nacht doorbrengen op de stoep van de weg, vulde mijn geest met verschrikkelijke nachtmerries …. Er was niemand om me kalm down …. Ik kon het niet vinden een persoon aan te zetten voor … je vader starre stilte opgeworpen meer angst in mijn hart, en de sinaasappels met de moeder van de hand van uw aangestoken brand in mijn borst … iedereen was stil iedereen was staren naar de zwarte weg in de hoop dat enkele oplossing zou kunnen stijgen van om de hoek en nemen ons mee naar een bepaalde dak. Daarna kwam het lot … Het was je oom, die in de stad kwamen enkele dagen eerder. Hij was ons lot. Je oom was geen man van werkelijke waarden, en toen hij zich bevond op de weg, werd hij wilder. Hij ging naar een huis waar een Joodse familie woonde, opende de deur, gooide de inhoud van de kamer weg en riep om hun gezicht: “Ga naar Palestina”. Voor zeker dat ze niet naar Palestina, maar geïntimideerd door zijn frustratie en woede, gingen ze naar een andere kamer liet hem op de vloer genieten van een dak en een. Je oom leidde ons naar die kamer, we werden overladen met zijn familie en zijn bezittingen. We sliepen op de vloer en werden bedekt door de herenjassen, In de ochtend, toen we wakker werden, de mannen zaten nog op de stoelen … en de tragedie begon door te dringen door middel van ons lichaam … al onze organen! …. We hadden geen verblijf in Saida voor een lange, je oom’s kamer was niet breed genoeg, zelfs forhalf van ons. Maar we bleven daar drie dagen. Je moeder vraagt je vader te vinden, hetzij zelf een baan of terug te keren naar de sinaasappels. Je vader ontplofte in haar gezicht. Zijn stem trilde van woede. Toen onze familie problemen waren begonnen. De gelukkige, sterke begrensd gezin, verbleef er met de bosjes van sinaasappel en het oude huis, en de martelaren. Ik wist niet waar je vader heb het geld. Ik wist dat hij had, verkocht je moeder sieraden, waar hij haar had gekocht om haar eens blij en trots op hem. Maar de sieraden was niet genoeg om onze problemen op te lossen, moeten er andere middelen. Had uw vader geleend geld? Had hij geen bezittingen verkopen, dat hij hem meegenomen zonder ons weten!. Ik kan niet zeggen … Maar ik herinner me nog dat we verhuisd naar een buitenwijk van bepaalde Saida en daar, je vader zat op de hoge rots en glimlachte voor het eerst … Hij stond te wachten voor de 15-5 terug te keren met de zegevierende legers. De 05.15 kwam na een harde bittere periode. Precies om twaalf Hij stootte me met zijn mond terwijl ik sliep nog steeds, en zei met een stem donderende met grote verwachting: opstaan, naar de Arabische armies4 zie binnenkomen Palestina. Ik werd wakker en we uitzinnig liep op blote voeten, langs de heuvels, in het midden van de nacht, tot we het dorp de straat bereikte en dat was een volledige kilometer verwijderd van het. Ieder van ons jongeren en ouderen liepen ademloos als idioten. We zagen de lichten van de auto’s stralend van een afstand, reizen richting “Ra’ss-Ennakoura”. Toen we Street bereikte de belangrijkste, we vonden het koud, maar je vader is gek schreeuwen doen vergeten alles … Hij begon te lopen na de auto’s als een kleine jongen … Hij wuifde naar hen … schreeuwde hij met een gebroken stem … hij ging uit van het adem, maar bleef lopen na het auto’s als een klein kind … liepen we naast hem schreeuwen als hem en de bewonderenswaardige soldaten waren op zoek naar ons onder hun helmen met stilte en stijfheid … We waren allemaal buiten adem, maar je vader bleef rennen in weerwil van zijn vijftig jaar oud. Hij was te gooien sigaretten naar de soldaten. Hij bleef rennen en we bleven na als een kleine kudde geiten. De processie van de auto’s plotseling verdween en we weer naar huis moe en buiten adem. Je vader ging stil en sprakeloos. Wanneer een passerende auto zijn lichten straalde zijn gezicht, tranen waren verspreid over zijn wangen Na die dag, het leven langzaam voorbij … We werden bedrogen door aankondigingen … we waren verbijsterd door de bittere waarheid … grimmigheid begonnen met de gezichten binnen te vallen, je vader gevonden het moeilijk om te praten over Palestina of de gelukkige dagen in zijn oranje bosjes, of zijn huizen … Wij waren de muren van zijn tragedie en we waren de vicieuze die ontdekken dat gemakkelijk de zin buiten zijn geschreeuw in de vroege ochtend: “Ga naar de heuvel en nooit meer terug te komen voor de middag … “We wisten dat hij wilde ons afleiden van vragen voor het ontbijt. Wat begon te verslechteren. Elke eenvoudige kwestie was genoeg om woede ontsteken van je vader. Ik herinner me dat een van ons vroeg hem iets en hij sprong als die verwoest zijn door een elektrisch circuit, dan bewoog zijn ogen onder ons. Een verdomd idee streelde zijn geest. Hij stond als het vinden van een oplossing voor zijn dilemma. Uit gevoel dat hij sterk genoeg is om het eind van zijn tragedie’s, van de horror gevoel voelt men zich vóór waarbij in een desastreuze actie, hij begon te praten nonsense, hij begon te draaien om zich heen als op zoek naar iets wat we niet konden zien. Toen sprong hij op een doos die we ons meegebracht uit Akka. Hij begon te verspreiden de inhoud ervan in een hysterische, beangstigende manier. In een moment, als je moeder, onder leiding van moederlijke intuïtie, begreep wat er gaande was in zijn geest, begon ze bij ons weg te duwen van het huis en vroeg ons te lopen naar de heuvel. Tegen haar wil, hebben we vast aan het raam en stak onze kleine oren zijn van hout. Geschrokken, nodigen wij u hoorde vader zeggen: Ik zal je vermoorden hen dan en doodt mezelf … Ik wil het af … Ik wil …. Ik wil … We begonnen gluren door de kieren van de deur, we zagen je vader op de grond gegooid ademhaling nauwelijks en zijn tanden knagen. Je moeder was naar hem te kijken van een afstand. Haar gezicht was vol afgrijzen. Ik wist eerst niet begrijpen wat er gaande was. Ik herinner me dat toen ik zag naast een zwart pistool tot aan zijn, vond ik mezelf rende zo hard als ik kon ontsnappen als een fantoom, dat plotseling verscheen al een. Ik rende weg in de richting van de heuvel te ontsnappen aan de huis …. Hoe meer ik merkte dat ik ver van huis, hoe meer ik voelde dat ik weg uit mijn kindertijd. Ik begon te beseffen dat ons leven niet meer hetzelfde: dingen zijn niet simpel als ze gebruikt worden en het leven zelf is niet een ding u reikhalzend uitkijken naar. De situatie had bereikt de rand van het hebben van een schot in het hoofd als het enige wat een vader zijn kinderen zou kunnen bieden. Dus vanaf nu en moeten we kijken naar onze stappen, gedragen onszelf, zwijgen als vader spreekt over zijn problemen, we niet moeten vragen om voedsel maakt niet uit hoe hongerig gingen we, moeten we laten zien gehoorzaamheid door onze hoofden schudden en glimlachen als vader roepen: “Ga naar de heuvels en kom niet terug tot de middag. In de avond, toen de duisternis had verspreid over het huis van je vader was er nog schudden met koorts. Je moeder was aan zijn kant. Onze ogen zijn ogen blinken als kat in het donker. Onze lippen verzegeld waren alsof ze nooit werden geopend, als waren zij de overblijfselen van oude schade, We waren er opgetast, teruggetrokken uit onze kindertijd, weg uit het land van oranje … de sinaasappel die sterft, als een oude boer vertelde ons Als een vreemde hand gedrenkt zijn bomen. Je vader was nog steeds ziek, bed gegooid op zijn moeder was je knagen tragische tranen die nooit ogen verliet haar sinds die dag. Ik sloop de kamer in als een outcast … toen ik zag je vaders gezicht trillend van woede gebroken … ik had gezien in dezelfde tijd dat zwart pistool op de lage tafel in de buurt van … het was de oranje vruchten … Het oranje was gerimpeld en droog.Vertaling door Nejmeh Habib, Sydney Australië

 

VERSCHENEN BOEKEN

DEATH IN GAZA, HBO Documantery Film, 2004, Nederlands ondertiteld

Documentaire over het Israëlisch-Palestijnse conflict die de maker ervan noodlottig werd. In de lente van 2003 trok de Britse documentairefilmer James Miller samen met zijn collega Saira Shah naar de Gazastrook. Ze zouden er een vervolg maken op hun bekroonde reportages Unholy War en Beneath the Veil, en inzoomen op de Palestijnse kinderen die opgroeien tussen de rondfluitende kogels en in een klimaat van haat worden klaargestoomd voor de Jihad. Ahmed en Mohammed, allebei twaalf, zijn dol op voetbal en bommen in elkaar knutselen om naar Israëlische tanks te gooien; Najla (16) verloor al acht familieleden in het conflict en ziet tijdens de opnames nog een neef sneuvelen. Miller wilde ook portretten maken van Israëlische kinderen, maar zover kwam het niet: hij werd tijdens de opnames doodgeschoten door een Israëlische soldaat.
Deze film is zeer de moeite waard om de frustraties van de bevolking in Gaza in te voelen. Voor wie interesse heeft in het conflict tussen Israël en de Palestijnen is deze film een ey-opener van de eerste orde.

DE VERWOESTING VAN PALESTINA, Robert Soeterik (red.), Stichting Palestina Publikaties   Amsterdam, 2008, ISBN 978-90-804293-2-1

 

Robert Soeterik is als Midden-Oostendeskundige verbonden aan Middle East Research Associates (MERA) te Amsterdam. Hij bekritiseert het beleid van de westerse wereld tegenover de Palestijnen en gelooft met name niet in de Amerikaanse politionele/militaire aanpak in het Midden-Oosten. Vooral ook werpt hij vragen op als: “Moeten de daders van de aanslagen van 11 september wel in Afghanistan gezocht worden?” Dit is al voldoende reden voor veelmedia om hem niet te raadplegen bij vragen over de regio.
In dit boek zijn een groot aantal artikelen verzameld die aansluiten bij de omslagtekst. Deze maakt overigens onmiddellijk duidelijk, dat het hier gaat om een felle aanklacht. Illustratie is de tekst bij de foto op de voorkant.
‘Onlangs kregen twee Israëlische journalisten de kans om 100 olijfbomen te kopen. Deze waren – zo ontdekten zij – van Palestijnse grond verwijderd door Israëlische bulldozers, die op de Westelijke Jordaanoever het grondwerk deden voor de aanleg van de Muur. Eén van de knoestige bomen was een 600-jaar oude olijfboom, die later bij een Israëlische boomkwekerij voor 5.500 dollar te koop werd aangeboden. De andere zullen ongetwijfeld een nieuwe bestemming in Israëlische parken en privétuinen krijgen.’(Sara Roy in 2004)
Een belangwekkend en zeer belangrijk boek. Niet alle artikelen zijn gemakkelijk te lezen, maar het geheel geeft een zeer indringende kijk op het Israëlisch – Palestijns conflict, een volgens Soeterik een misleidende term omdat dit een symmetrie tussen de strijdende partijen suggereert, waarvan in militair, economisch, politiek en moreel opzicht geen sprake is, maar vooral omdat deze de kern van het probleem niet benoemt: de stelselmatige kolonisatie van Palestina door zionistische joden.

 

DE ETNISCHE ZUIVERING VAN PALESTINA, Ilan Pappé, Omniboek Kampen, 2008, ISBN   978-90-5977-299-1

Ilan Pappé schreef dit geruchtmakende boek als vooraanstaand historicus aan de universiteit van Haifa (professor politicologie). Hij was al een van de bekendste Nieuwe Historici,die door zijn publicaties wereldfaam verwierf. Tegelijk echter was het verstandiger uit te wijken naar Engeland, waar hij professor werd in Exeter.
Rondom Pappé worden zeer felle discussies gevoerd, niet alleen voor wat betreft zijn opvattingen, maar vooral over het al of niet juist uitgevoerde historisch onderzoek. Echter, veel van de tegenstanders van hem verliezen zich in emotionele uitbarstingen.
Zeer interessant is het artikel dat verscheen in Trouw (“Etnische zuivering die nooit is gestopt”), na te lezen op
www.trouw.nl/religie-filosofie/nieuws/article1450373.ece en de zeer felle reactie daarop (“Geschiedenis volgens Ilan Pappe”) van Ratna Pelle
www.israel-palestina.info/modules.php?name=News&file=article&sid=421 
In zijn omslagtekst stelt Pappé onomwonden: “Niemand erkent de misdaden van 1948. Terwijl dat simpelweg een etnische zuivering was, volgens iedere definitie daarvan. Als de ene etnische groep de andere verdrijft, is dat etnische zuivering….. Iedereen wist het. Maar Europa bleef stil, om wat het de joden zelf had aangedaan.”
Pappé is lang niet altijd gemakkelijk te lezen door de vele feiten, feitjes, data en namen die genoemd worden. Dat maakt tevens, dat historici onderling kunnen twisten over brongebruik. Echter, dan nog is veel authentiek materiaal in een historische context geplaatst en wordt de stelling van Pappé, dat er sprake was en nog is van etnische zuivering ontstellend duidelijk. Zeker voor wie zich intensief met de materie wil bezighouden is dit boek niet te missen.

 

ISRAEL, EEN ONHERSTELBARE VERGISSING, Chris van der Heijden, uitgeverij Contact   Amsterdam, 2008, ISBN 978-90-254-2836-5 

Chris van der Heijden is schrijver en historicus, die talrijke boeken heeft geschreven. Toch werd hij misschien wel het meest bekend door zijn optreden in het TV-programma Pauw en Witteman, waar hij na het verschijnen van dit boek het verhaal daaruit voorlas van de jonge Bedoeïenenvrouw die in 1949 door een peloton soldaten in de Negevwoestijn werd gevangen genomen, door het gehele peloton werd verkracht en verminkt werd afgeschoten. Wie het boek leest, zal onmiddellijk zien, dat dit misschien een verhaal is wat past binnen sensatie-journalistiek, maar dat tevens het boek en de schrijver tekort doet.
Een passage in het boek waar je overheen zou lezen en die mogelijk toch wezenlijk is als drijfveer voor het schrijven ervan, is de vermelding, dat de ouders van Van der Heijden in de Tweede Wereldoorlog de kant van de nazi’s hebben gekozen en dat hij daarom bang is voor antisemiet te worden uitgemaakt. Dit weerhoudt hem niet om schuld te zoeken bij de joodse staat, maar zijn historische zoektocht is voornamelijk gericht op het vinden van een oplossing. Deze is niet gevonden in allerlei akkoorden. De door Van de Heijden bepleitte oplossing als enige mogelijkheid begint bij een erkenning van schuld en de wil om te veranderen. De vergissing van de internationale gemeenschap om de Palestijnse staat met enkele pennenstreken te vernietigen kan in zijn visie nooit meer hersteld worden. Daarmee wordt de schuld veel breder getrokken dan alleen de joden. Maar het maakt tegelijk de internationale gemeenschap medeverantwoordelijk voor een humane oplossing. Er moet recht gedaan worden aan allen.

Van der Heijden heeft in dit zeer leesbare boek nogal wat stof tot nadenken in kort bestek gepresenteerd. Vanuit een kwetsbare positie durft hij de vinger op enkele zere plekken te leggen zonder sensatie te zoeken.

HABIBI HABIBI, HET DAGELIJKS LEVEN IN EEN BEZET LAND, Anja Meulenbelt, Veen   Magazines Diemen, 2004, ISBN 90-76988-41-2

Anja Meulenbelt lijkt meerdere levens tegelijk te leven. Als schrijfster combineert zij haar bewogenheid met het Palestijnse volk (in het bijzonder in de Gaza) met haar politieke loopbaan. Immers, zij is senator namens de SP. Zij is belangrijk lid van de Stichting Kifaia, die met geld en trainingen een paar organisaties voor gehandicapte mensen in de Gazastrook ondersteunt. Al heel wat jaren gaat ze daar een vijftal keren per jaar enige weken heen. Het kan niet anders of dan maak je vrienden. In dit boek beschrijft Meulenbelt in dagboekvorm de ontmoetingen met al die mensen, vriend of niet. Ze levert daarbij soms milde kritiek. Habibi Habibi is anders van toon dan andere werken van Meulenbelt, menselijker en daardoor voor velen mogelijk beter te lezen. Steeds is de realiteit aanwezig, de angst, het verdriet, de bezetting. Maar die realiteit is gebet in de kennismaking met Rommel, Dalia, Ramadan en Tal, de soldaat achter de balie bij checkpoint Erez (“Het is zijn opdracht de mensen die de Gaza in willen, te laten voelen dat dat niet zomaar gaat, dus pest hij me altijd. De vorige keer liet hij mijn paspoort meer dan een uur op een stapel liggen terwijl hij werkelijk niets te doen had, om het vervolgens gespeeld verrast op te pakken: “Ach, sta je daar nog steeds? Alsjeblieft”.”).
Habibi Habibi, een boek om lekker te lezen in een hoekje van de bank en tegelijk geschokt te worden door het gemis aan uitzicht voor de bevolking van Gaza.

OLIJFBOMEN OM DE LIEVE VREDE, Meindert Dijkstra (red.), Kok Kampen, 2007, ISBN   978-90-435-1435-4

“Als de olijfboom wist wie hem geplant had, zou zijn olie veranderen in tranen!” Het verzorgen van de olijfboom kostte de Palestijnse boer bloed, zweet en tranen. Dat was altijd al zo, maar het spreekwoord is nog meer waarheid geworden en is daardoor extra beklemmend. Een parafrase: als de olijfbomen in Palestina wisten waarom ze worden ontworteld en verwoest, hun eigenaren van hun grond worden verdreven, vaak lastig gevallen worden bij het oogsten van hun olijven of zelfs helemaal geen toegang meer hebben tot hun bomen door de bouw van de Muur op Palestijnse grond, zouden ze geen olie meer geven, maar slechts huilen.
In 2003 ging een Palestijns vredesinitiatief van start met als doel 50.000 olijfbomen in Palestina te planten. “Houd hoop levend, plant een olijfboom”.
Uit dit boekje het gedicht van Tawfiq Al-Zayad, die in 1987 burgemeester van Nazareth was.

De olijfboom
Omdat ik elke dag gearresteerd kan worden
en mijn huis bezocht kan worden door de politie
om het te onderzoeken en te ‘reinigen’
omdat ik geen papier kan kopen,
zal ik alles wat ik meemaak
en al mijn geheimen
kerven in de bast van de olijfboom op mijn binnenplaats.
Mijn verhaal zal ik kerven en de hoofdstukken
van mijn tragedie
en mijn zuchten
om mijn akker en om de graven van mijn doden.
Al het bittere dat ik heb moeten slikken
maar dat tienvoudig vergolden zal worden
door het zoete dat nog komt,
zal ik daarin kerven
van elk perceel land dat van ons is geroofd.
En de ligging van mijn dorp, de grenzen ervan.
En de huizen die zijn opgeblazen.
En mijn bomen die ontworteld zijn.
En elke veldbloem die vertrapt is.
En de namen van hen die mijn zenuwen steeds
weer tot het uiterste wisten te spannen
mijn ademtochten
en de namen van mijn gevangenissen
en wat voor boeien om mijn polsen klemden
en de dossiers van mijn cipiers
en elk scheldwoord dat over mijn hoofd werd uitgestort.
En ik zal kerven: Kafr Qasim, ik ben je niet vergeten.
En ik zal kerven: Deir Yassin, je leeft nog altijd
in mijn herinnering.
En ik zal kerven: wij hebben nu de climax van
het drama bereikt.
En ik zal alles kerven
wat de zon mij vertelt
wat de maan mij toefluistert
wat de doden mij toevertrouwen
bij de bron, vanwaar de geliefden vertrokken zijn.
Opdat ik mij herinner
alle hoofdstukken van mijn tragedie
alle fasen van de rampspoed
gekerfd in de bast van de olijfboom
op de binnenplaats van mijn huis.
Meer nog dan het boek, hoe interessant ook, is de actie van belang. Het boek: een aanrader, de actie: super.

ZWERFTOCHT VAN DE ZIEL, Daniël Rubinstein, Uitgeverij Balans Amsterdam, 1991, ISBN   90-5018-144-9

Daniël Rubinstein is een joods journalist die zich tientallen jaren verdiepte in het Palestijnse volk. Hij beschrijft niet de politieke situatie als uitgangspunt, maar gaat uit van de ziel, de diepste wensen en gevoelens van Palestijnen. Deze ziel kent geen rust als terugkeer naar de plaats van de voorouders niet is gerealiseerd. Die plaats is waar vader, grootvader of nog eerdere stamvaders hun olijfboom hebben geplant. Heel opvallend is, dat Rubenstein als een van de weinige auteurs het verschil onderkent tussen de Palestijnen in de vluchtelingenkampen in Libanon en Syrië en hen die leven in Israël.

(pag. 84/85) “….. beschrijft het bestaan van de Israëlische Arabieren die als nationale minderheid onder een vreemde meerderheidsregering op hun eigen grond leven. Een heel anderbestaan dan die van de ontwortelde vluchtelingen die over de grens leven. Weliswaar zijn ze twee takken van één boom, twee delen van een verscheurd volk dat verenigd wil worden op de grond die het niet meer bezit, maar toch is het verschil tussen de twee duidelijk. Dat verschil manifesteert zich in de eerste plaats in de prioriteiten die elk vandeze twee gemeenschappen stelt. Voor de Palestijnen die vluchteling zijn geworden is de terugkeer zoals gezegd de allerbelangrijkste, haast enige wens”.

In allerlei vredesbesprekingen wordt dit aspect veelal over het hoofd gezien. Zelfs de Arabische leiders op de Westbank hebben hier te weinig oog voor. Dat alleen al zal vrede in het Midden Oosten bij voorbaat tot mislukken doemen.

 

 
Vertel onze verhalen verder

Ontmoetingen met joodse en Palestijnse vrouwen; getuigenissen van wat zich achter de schermen van het nieuws afspeelt. Red. Riet Bons Storm, 2008, Theologische uitgeverij Narratio te Gorinchem, ISBN 978-90 5263 852 2 NUR 707 ël komen niet in deze gesprekken naar voren

 

 

Israël en Palestina

John King, 2006, Ars Scribendi BV te Etten-Leur, ISBN 978-90 5495 959 5
Dit uit het Engels vertaalde werk (Israel and Palestine) is uit de serie “Midden Oosten” van de uitgever. Het is bedoeld als inleiding op een studie over de huidige conflicten in het Midden Oosten. Het werk is zeer toegankelijk geschreven en is daardoor mogelijk wat te oppervlakkig. Als inleiding zeker aan te bevelen.

 

 

 

Hoe genees ja een fanaticus

mos Oz, 2006, De Bezige Bij te Amsterdam, ISBN 90-234-1890-5 Deze vertaling van twee voordrachten (onder meer: Israel and Palestine: between right and right) van de joodse auteur / collumnist Amos Oz probeert om de situatie in Israel rationeel te bezien vanuit zowel het standpunt van de joden als vanuit de Palestijnen. Dit door N(O)VIB uitgegeven boekje is zeer de moeite waard om te lezen. Het zal met name de Palestijnen in Libanon minder welgevallig zijn omdat wordt uitgegaan van een twee-staten-oplossing waarin voor hen plaats is, maar niet op hun historische eigen grond.

 

Verdreven Palestijnen

Evert-Jan Grit (red.), Naeeda Aurangzeb (interviews), KIT Publishers te Amsterdam, 2005, ISBN 90-6832-589-2 Deze uitgave is op initiatief van Pax Christi Nederland. Naast een inleiding met een schets van het ontstaan van alle problemen bevat het boek verhalen en beschouwingen van Palestijnse vluchtelingen uit allerlei kampen. Mogelijk staat de essentie wel in de beschouwing “De betekenis van thuis”: Je dacht wellicht dat het maar voor een paar dagen was. Je hoopte dat je snel zou horen wanneer je weer terug kon keren naar huis, Intussen werden de dorpen verwoest. …. Met je huissleutel in je hand vertel je je kinderen waar ze vandaan komen en waar ze uiteindelijk zullen terugkeren. De naam van je dorp is inmiddels letterlijk van de kaart verdwenen. De immigrant, de kolonist en de vreemdeling leven in je huis zonder dat ze er ooit voor hebben betaald. Een makelaar is niet geraadpleegd, de notaris biedt geen hulp. Ze leven te midden van de stenen die jij hebt gemetseld. Ze eten van de fruitbomen die je vader heeft geplant. …. Je hebt geen stem, geen invloed. Vluchtelingen uit Bosnië, Cambodja, Guatemala en Kosovo konden terugkeren. Je vraagt je af: “WAAROM WIJ NIET?” Zeer de moeite waard om een paar uurtjes voor dit boek uit te trekken.

 

De dood is een geschenk

Relaas van een Palestijnse zelfmoordenaar. Raid Sabbah, 2003, Tirion te Baarn, ISBN 90-439-0532-1. We verklaren ons gemakkelijk tegen moord. Zelfs de doodstraf wordt in Nederland vaak als moord gezien. Zelfmoordacties in zoveel landen worden door ons zo gemakkelijk veroordeeld. En dan ineens lees je dit relaas van een zelfmoordenaar. Hij vertelt tot in details hoe hij tot zijn actie is gekomen. Het begint met diefstal van het ouderlijk land en huis, gevolgd door vernederingen en pesterijen. Vervolgens lees je hoe jongens , nauwelijks in de puberteit, doodgeschoten worden omdat ze met een steen gooiden naar een Israëlische tank. Moeder wordt zomaar doodgeschoten. Uiteindelijk belandt de activist Said zelf in de gevangenis en wordt onvoorstelbaar gemarteld. De geweldspiraal is rond: alleen een zelfmoordactie kan genoegdoening geven. Het boek vraagt niet om goedkeuring, maar geeft inzicht in de drijfveren en daardoor misschien iets meer begrip.